Io

Maan van Jupiter.

Uitleg
Io

Io is de binnenste van de vier grote manen van Jupiter en de meest vulkanische plek in het hele zonnestelsel. Er zijn honderden actieve vulkanen, waarvan sommige pluimen tot honderden kilometers hoog de ruimte in spuiten. Zwavel kleurt het oppervlak geel, oranje en rood, waardoor Io eruitziet als een pizza.

Snelle feiten

Io in cijfers

Doorsnede

3.643 km (iets groter dan onze maan)

Afstand tot Jupiter

ongeveer 422.000 km

Eén rondje om Jupiter

1,8 dag

Actieve vulkanen

meer dan 400

Ontdekt

1610, door Galileo Galilei

Bijzonder

Waarom heeft Io zoveel vulkanen?

Io wordt voortdurend heen en weer getrokken. Jupiter trekt aan de ene kant, en de buurmanen Europa en Ganymedes trekken in een vast ritme aan de andere kant. Daardoor wordt Io steeds een beetje platgedrukt en weer losgelaten, zoals een stressbal die je in je hand knijpt.

Dat kneden maakt het binnenste van Io heet. Het gesteente smelt, en die gesmolten lava zoekt een weg naar buiten. Het oppervlak van Io wordt daardoor steeds opnieuw bedekt met lava en zwavel. Er zijn op Io geen inslagkraters te zien: ze worden sneller bedolven dan ze kunnen ontstaan.

Lavameren

Loki Patera is een meer van gesmolten lava van zo'n 200 kilometer breed: ongeveer de afstand van Amsterdam naar Maastricht.

Pluimen

Sommige vulkanen spuiten gas en stof tot ongeveer 400 kilometer hoog. Omdat Io bijna geen dampkring heeft, valt het materiaal in een grote boog terug.

Hete lava

De lava op Io is waarschijnlijk heter dan de meeste lava op aarde nu, ruim 1.200 °C.

Ontdekking

Vulkanen op een andere wereld

In 1979 bekeek ingenieur Linda Morabito foto's van Voyager 1 en zag een vreemde wolk aan de rand van Io. Het bleek een vulkaanuitbarsting te zijn. Het was de eerste keer dat actieve vulkanen buiten de aarde werden gezien. Sinds 2023 vliegt de NASA-sonde Juno een paar keer vlak langs Io en maakt nieuwe, scherpe foto's van de vulkanen.

Gevaarlijk

Een stralingshel

Io draait diep in het sterke magnetische veld van Jupiter. Daardoor is de straling er zo hevig dat ruimtesondes er maar kort in de buurt kunnen komen zonder beschadigd te raken. Io verliest ook voortdurend gas, dat een ring van geladen deeltjes rond Jupiter vormt.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Io

Kun je Io zelf zien?

Ja! Met een verrekijker zie je Io als een van de vier lichtpuntjes naast Jupiter.

Is er water op Io?

Nee. Io is de droogste wereld die we kennen in het buitenste zonnestelsel. Door de hitte is al het water lang geleden verdwenen.

Verder ontdekken

Meer manen en planeten