M63

Zonnebloemstelsel (M63)

Het Zonnebloemstelsel, of M63, is een spiraalstelsel op ongeveer 29 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Jachthonden. In plaats van twee grote spiraalarmen heeft het heel veel korte, losse armpjes rond een heldere, gele kern. Daardoor lijkt het op het hart van een zonnebloem. Sterrenkundigen noemen zo’n stelsel een vlokkige spiraal.

Animatie

Een spiraal van korte armpjes

Je ziet het Zonnebloemstelsel schuin van boven, met de vele korte stukjes spiraalarm rond de kern.

De animatie kan in deze browser niet worden getoond.

Wat betekenen de kleuren?

Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.
Over de animatie

Wat zie je in de animatie?

In het midden zie je een heldere, gele kern van oude sterren. Daaromheen liggen tientallen korte, gebogen stukjes spiraalarm, met blauwe sterren en roze vlekjes waar nieuwe sterren ontstaan. Er zijn geen twee lange armen zoals bij Bodes stelsel, maar allemaal losse stukjes die samen een spiraal vormen.

Wat gebeurt er als hij loopt?

Als de animatie loopt, draait het hele stelsel langzaam rond. De binnenste armpjes gaan een beetje sneller dan de buitenste. De roze vlekjes lichten zacht op en weer af.

Pauzeren en opnieuw beginnen

Boven de animatie staan drie knoppen. Met Animatie pauzeren zet je het beeld stil, en met dezelfde knop laat je het weer verder lopen. Opnieuw starten zet de teller terug op 0 en begint de animatie vanaf het begin. Nieuwe weergave laden tekent het stelsel opnieuw, met de sterren op net iets andere plekken. De teller Simulatiejaar telt elke seconde 250.000 jaar op.

Klopt de animatie?

De vele korte armpjes en de grote gele kern kloppen met telescoopbeelden van M63. Het precieze aantal en de plek van de armpjes zijn wel bedacht. De animatie is wel vereenvoudigd. De sterren zijn stipjes op ongeveer de goede plek, en alles draait veel sneller dan in het echt: één rondje duurt honderden miljoenen jaren.

Botsingen en ontmoetingen

Rond M63 hebben sterrenkundigen op heel diepe foto’s een vage, gebogen stroom sterren gevonden. Die komt waarschijnlijk van een klein dwergstelsel dat M63 lang geleden heeft opgeslokt. M63 hoort bij dezelfde groep stelsels als het Draaikolkstelsel M51.

In cijfers

Zonnebloemstelsel in cijfers

Afstand
ongeveer 29 miljoen lichtjaar
Doorsnede
ongeveer 100.000 lichtjaar
Soort
vlokkig spiraalstelsel
Sterrenbeeld
Jachthonden
Ontdekt
1779, door Pierre Méchain
Groep
de M51-groep
Uitleg

Wat is een vlokkige spiraal?

Er zijn grofweg twee soorten spiraalstelsels. Bij een ‘grand design’-spiraal, zoals M81 of het Draaikolkstelsel, lopen twee lange, duidelijke armen rond het centrum. Bij een vlokkige spiraal, zoals M63, zijn er veel korte stukjes arm. Die ontstaan doordat er op losse plekken nieuwe sterren ontstaan, die door de draaiing van het stelsel worden uitgerekt.

Zelf kijken

Zo vind je het Zonnebloemstelsel

M63 staat in het kleine sterrenbeeld Jachthonden, onder de steel van de Grote Beer. In Nederland is het in het voorjaar ’s avonds het best te zien. Met een verrekijker zie je een klein, ovaal vlekje. Met een kleine telescoop zie je een heldere kern, maar de armpjes zie je alleen op foto’s.

Veelgestelde vragen

Vragen over het Zonnebloemstelsel

Waarom heet het het Zonnebloemstelsel?

De vele korte armpjes rond de heldere kern doen denken aan de pitten in het hart van een zonnebloem.

Wat is het verschil met een gewone spiraal?

Een gewone, ‘grand design’-spiraal heeft twee lange armen. Een vlokkige spiraal zoals M63 heeft veel korte, losse stukjes arm. Bekijk alle soorten sterrenstelsels.

Hoe ver weg is het Zonnebloemstelsel?

Ongeveer 29 miljoen lichtjaar. Het licht dat je ziet, vertrok dus 29 miljoen jaar geleden.

Kun je het Zonnebloemstelsel zien?

Met een verrekijker onder een donkere hemel zie je een vaag vlekje. Met een telescoop zie je de kern. Het staat in de Jachthonden, het best te zien in het voorjaar.

Verder ontdekken

Meer sterrenstelsels