Wat gebeurt er als hij loopt?
Als de animatie loopt, draait Bodes stelsel langzaam rond. De sterren dicht bij de kern gaan een beetje sneller dan de sterren in de buitenste armen. In het Sigaarstelsel stroomt intussen gas naar buiten.
Bodes stelsel, of M81, is een groot spiraalstelsel op ongeveer 12 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Grote Beer. Het heeft twee mooie, regelmatige spiraalarmen rond een heldere, gele kern. Het is een van de helderste sterrenstelsels aan onze hemel en al met een verrekijker te zien. Vlak ernaast staat het Sigaarstelsel (M82).
Je ziet Bodes stelsel schuin van boven, met rechtsboven het Sigaarstelsel en linksonder het kleine stelsel NGC 3077.
In het midden zie je de grote, geelwitte kern van Bodes stelsel, vol oude sterren. Daaromheen lopen twee regelmatige spiraalarmen met blauwe, jonge sterren en roze vlekjes waar nieuwe sterren ontstaan. Langs de armen liggen donkere stofbanen. Rechtsboven staat het Sigaarstelsel M82, met rode slierten gas die eruit spuiten. Linksonder staat het kleine stelsel NGC 3077.
Als de animatie loopt, draait Bodes stelsel langzaam rond. De sterren dicht bij de kern gaan een beetje sneller dan de sterren in de buitenste armen. In het Sigaarstelsel stroomt intussen gas naar buiten.
Boven de animatie staan drie knoppen. Met Animatie pauzeren zet je het beeld stil, en met dezelfde knop laat je het weer verder lopen. Opnieuw starten zet de teller terug op 0 en begint de animatie vanaf het begin. Nieuwe weergave laden tekent het stelsel opnieuw, met de sterren op net iets andere plekken. De teller Simulatiejaar telt elke seconde 250.000 jaar op.
De twee regelmatige armen, de grote kern en de plek van de buren kloppen met telescoopbeelden. De buren staan in het echt wel verder weg dan in het beeld. De animatie is wel vereenvoudigd. De sterren zijn stipjes op ongeveer de goede plek, en alles draait veel sneller dan in het echt: één rondje duurt honderden miljoenen jaren.
Ongeveer 200 tot 300 miljoen jaar geleden kwamen M81, M82 en NGC 3077 dicht bij elkaar. Met radiotelescopen zie je nog bruggen van waterstofgas tussen de drie stelsels. Bij M81 maakte die ontmoeting de spiraalarmen extra mooi, en in M82 zette hij een enorme sterrenfabriek aan.
De Duitse sterrenkundige Johann Elert Bode ontdekte M81 en M82 op dezelfde nacht, in december 1774. Daarom heet M81 naar hem. Kort daarna nam Charles Messier beide stelsels op in zijn beroemde lijst, de Messiercatalogus.
Bodes stelsel staat in Nederland en België het hele jaar boven de horizon, het hoogst in het voorjaar. Trek een lijn diagonaal door de ‘pan’ van de Grote Beer en verleng die ongeveer even ver. Met een verrekijker zie je onder een donkere hemel een ovaal vlekje, en in hetzelfde beeld het smalle streepje van M82.
Ja. Onder een donkere hemel zie je M81 met een gewone verrekijker als een klein, ovaal vlekje. Vaak zie je M82 in hetzelfde beeld. Met een kleine telescoop zie je de heldere kern.
M81 is een groot, rustig spiraalstelsel dat we schuin van boven zien. M82 is kleiner, we zien het van opzij, en er ontstaan veel meer nieuwe sterren in. Ze staan dicht bij elkaar en trekken aan elkaar.
Ongeveer 12 miljoen lichtjaar. Daarmee is het een van de dichtstbijzijnde grote stelsels buiten onze eigen Lokale Groep.
Een spiraalstelsel met twee regelmatige armen. Zo’n mooi gevormd stelsel noemen sterrenkundigen een ‘grand design’-spiraal. Bekijk alle soorten sterrenstelsels.