Doorsnede
ongeveer 940 km
De enige dwergplaneet tussen Mars en Jupiter
Ceres is het grootste object in de planetoïdengordel, de zone met rotsblokken tussen Mars en Jupiter. Het is de enige dwergplaneet in het binnenste deel van het zonnestelsel en de dichtstbijzijnde voor ons.
Ceres is rond, voor een groot deel gemaakt van gesteente en ijs, en heeft opvallende heldere vlekken. De sonde Dawn ontdekte dat het zoutafzettingen zijn, achtergelaten door zout water uit het binnenste.
Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.
Je ziet een grijze, ronde wereld vol kraters. In de krater Occator vallen heldere witte vlekken op: dat zijn zouten die achterbleven toen zout water uit de bodem naar boven kwam en verdampte.
ongeveer 940 km
gemiddeld 414 miljoen km
4,6 aardse jaren
ongeveer 9 uur
ongeveer -100 °C
geen
1 januari 1801
Op de eerste dag van 1801 ontdekte de Italiaanse sterrenkundige Giuseppe Piazzi in Palermo een nieuw lichtpuntje tussen Mars en Jupiter. Ceres werd eerst een planeet genoemd. Toen er steeds meer brokstukken in hetzelfde gebied werden gevonden, werd ze een planetoïde. Sinds 2006 is Ceres een dwergplaneet. Ze is dus al drie keer van categorie veranderd.
Ceres bevat ongeveer een kwart tot een derde van alle massa in de planetoïdengordel.
In de krater Occator liggen witte vlekken van onder meer natriumcarbonaat. Dat is een soort zout dat ook in soda zit.
Ahuna Mons is een eenzame berg van zo'n 4 kilometer hoog. Waarschijnlijk is het een vulkaan die geen lava, maar ijskoud zout water uitspuwde.
Onder het oppervlak zit waarschijnlijk ijs en misschien nog wat zout water. Daardoor is Ceres interessant voor onderzoek naar water in het zonnestelsel.
De NASA-sonde Dawn draaide van 2015 tot 2018 om Ceres. Daarvoor had hij al de planetoïde Vesta bezocht. Dawn was daarmee het eerste ruimtevaartuig dat om twee verschillende hemellichamen in een baan draaide, en het eerste bij een dwergplaneet. Dawn bracht Ceres volledig in kaart.
Ceres is met een verrekijker te vinden als een klein sterretje, als je precies weet waar je moet kijken. Een app voor de sterrenhemel helpt daarbij. Elke avond schuift ze een klein beetje op tussen de sterren.
Allebei, eigenlijk. Ceres ligt in de planetoïdengordel, maar is groot genoeg om rond te zijn. Daarom is ze officieel een dwergplaneet.
Er is geen leven gevonden. Wel zijn er stoffen gevonden die bouwstenen van leven kunnen zijn, zoals bepaalde koolstofverbindingen.
Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.