Dwergplaneet

Ceres

De enige dwergplaneet tussen Mars en Jupiter

Ceres is het grootste object in de planetoïdengordel, de zone met rotsblokken tussen Mars en Jupiter. Het is de enige dwergplaneet in het binnenste deel van het zonnestelsel en de dichtstbijzijnde voor ons.

Ceres is rond, voor een groot deel gemaakt van gesteente en ijs, en heeft opvallende heldere vlekken. De sonde Dawn ontdekte dat het zoutafzettingen zijn, achtergelaten door zout water uit het binnenste.

Open beeldpagina Terug naar dwergplaneten
Typedwergplaneet
Doorsnedeongeveer 940 km
Waarplanetoïdengordel
Ontdekt1801
Ceres

Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.

Wat zie je?

Wat zie je op de afbeelding?

Je ziet een grijze, ronde wereld vol kraters. In de krater Occator vallen heldere witte vlekken op: dat zijn zouten die achterbleven toen zout water uit de bodem naar boven kwam en verdampte.

Snelle feiten

Ceres in cijfers

Doorsnede

ongeveer 940 km

Afstand tot de zon

gemiddeld 414 miljoen km

Een jaar

4,6 aardse jaren

Een dag

ongeveer 9 uur

Temperatuur

ongeveer -100 °C

Manen

geen

Ontdekt

1 januari 1801

Geschiedenis

Planeet, planetoïde en dwergplaneet

Op de eerste dag van 1801 ontdekte de Italiaanse sterrenkundige Giuseppe Piazzi in Palermo een nieuw lichtpuntje tussen Mars en Jupiter. Ceres werd eerst een planeet genoemd. Toen er steeds meer brokstukken in hetzelfde gebied werden gevonden, werd ze een planetoïde. Sinds 2006 is Ceres een dwergplaneet. Ze is dus al drie keer van categorie veranderd.

Ceres is genoemd naar de Romeinse godin van de landbouw en het graan. Daar komt ook ons woord "cereal" (ontbijtgranen) vandaan.
Bijzonder

Wat maakt Ceres bijzonder?

De grootste brok

Ceres bevat ongeveer een kwart tot een derde van alle massa in de planetoïdengordel.

Heldere zoutvlekken

In de krater Occator liggen witte vlekken van onder meer natriumcarbonaat. Dat is een soort zout dat ook in soda zit.

Een ijsvulkaan

Ahuna Mons is een eenzame berg van zo'n 4 kilometer hoog. Waarschijnlijk is het een vulkaan die geen lava, maar ijskoud zout water uitspuwde.

Water onder de grond

Onder het oppervlak zit waarschijnlijk ijs en misschien nog wat zout water. Daardoor is Ceres interessant voor onderzoek naar water in het zonnestelsel.

Dawn

De sonde die om Ceres draaide

De NASA-sonde Dawn draaide van 2015 tot 2018 om Ceres. Daarvoor had hij al de planetoïde Vesta bezocht. Dawn was daarmee het eerste ruimtevaartuig dat om twee verschillende hemellichamen in een baan draaide, en het eerste bij een dwergplaneet. Dawn bracht Ceres volledig in kaart.

Zelf kijken

Kun je Ceres zien?

Ceres is met een verrekijker te vinden als een klein sterretje, als je precies weet waar je moet kijken. Een app voor de sterrenhemel helpt daarbij. Elke avond schuift ze een klein beetje op tussen de sterren.

Vragen

Vaak gestelde vragen over Ceres

Is Ceres een planetoïde of een dwergplaneet?

Allebei, eigenlijk. Ceres ligt in de planetoïdengordel, maar is groot genoeg om rond te zijn. Daarom is ze officieel een dwergplaneet.

Is er leven op Ceres?

Er is geen leven gevonden. Wel zijn er stoffen gevonden die bouwstenen van leven kunnen zijn, zoals bepaalde koolstofverbindingen.

Wat is een dwergplaneet?

Waarom is dit geen gewone planeet?

Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.

Officieel erkent de Internationale Astronomische Unie vijf dwergplaneten: Ceres, Pluto, Eris, Haumea en Makemake. Objecten als Sedna, Quaoar, Gonggong en Orcus zijn waarschijnlijk ook dwergplaneten, maar nog niet officieel. Ze heten daarom kandidaat-dwergplaneten.
Verder ontdekken

Meer dwergplaneten