Lengte
ongeveer 2.300 km
Een uitgerekte dwergplaneet met een ring
Haumea is de vreemdste van de vijf officiële dwergplaneten. Ze is niet rond, maar uitgerekt als een rugbybal. Dat komt doordat ze razendsnel draait: één rondje om haar as duurt maar ongeveer vier uur.
Haumea heeft ook twee manen en, verrassend genoeg, een ring. Het was de eerste keer dat een ring werd gevonden rond een object voorbij Neptunus.
Klik op de afbeelding om hem groot te bekijken, met uitleg ernaast.
Je ziet een langgerekte, ijzige wereld. Door haar snelle draaiing is Haumea in de lengte ruim twee keer zo lang als in de dikte. Het oppervlak bestaat grotendeels uit waterijs.
ongeveer 2.300 km
ongeveer de helft daarvan
ongeveer 4 uur
ongeveer 284 aardse jaren
gemiddeld 6,5 miljard km
2
ja, ontdekt in 2017
Geen enkel groot object in het zonnestelsel draait zo snel om zijn as. Daardoor wordt Haumea uitgerekt, zoals pizzadeeg dat je rond laat draaien.
In 2017 schoof Haumea voor een ster langs. Uit hoe het sterlicht even verdween, ontdekten onderzoekers een dunne ring om de dwergplaneet heen.
Er draaien een paar kleinere ijsbrokken in bijna dezelfde baan als Haumea. Waarschijnlijk zijn ze lang geleden bij een grote botsing van Haumea afgeslagen. Die botsing kan ook de snelle draaiing en de manen verklaren.
Het oppervlak bestaat uit vrij zuiver waterijs, dat goed licht terugkaatst.
Haumea is genoemd naar de Hawaïaanse godin van de vruchtbaarheid en geboorte. Haar manen Hiʻiaka en Namaka zijn genoemd naar twee van haar dochters. De naam is gekozen omdat het team dat haar bestudeerde, met telescopen op Hawaï werkte.
Over de ontdekking ontstond in 2005 een discussie: een Amerikaans en een Spaans team claimden allebei de eer. De officiële lijst noemt daarom geen ontdekker, alleen de Spaanse sterrenwacht waar de eerste bekendmaking vandaan kwam. In 2008 werd Haumea de vijfde officiële dwergplaneet.
Haar vorm komt door haar snelle draaiing, niet doordat ze te klein is. Als ze langzaam zou draaien, zou ze door haar eigen zwaartekracht rond worden. Daarom telt ze mee.
Alleen met een grote telescoop, als een zwak puntje.
Sinds 2006 gebruiken sterrenkundigen drie regels voor een planeet. Hij moet om de zon draaien, groot genoeg zijn om door zijn eigen zwaartekracht bijna rond te worden, en zijn baan hebben schoongeveegd van andere brokstukken. Een dwergplaneet voldoet aan de eerste twee regels, maar niet aan de derde: hij deelt zijn baan met veel andere objecten.