Reuzenstelsel

IC 1101: een van de grootste sterrenstelsels

IC 1101 is een reusachtig elliptisch sterrenstelsel op ongeveer 1 miljard lichtjaar, in het midden van de cluster Abell 2029. Het is een van de grootste sterrenstelsels die we kennen, vele malen breder dan de Melkweg. Het is zo groot geworden doordat het in miljarden jaren tijd veel andere stelsels heeft opgeslokt.

Animatie

IC 1101 met de Melkweg ernaast

Om te laten zien hoe groot IC 1101 is, staat de Melkweg in het midden op dezelfde schaal getekend, met een blauwe stippellijn.

De animatie kan in deze browser niet worden getoond.

Wat betekenen de kleuren?

Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.
Over de animatie

Wat zie je in de animatie?

Je ziet een enorme, ovale wolk van oude, gele sterren zonder spiraalarmen. Hoe dichter bij het midden, hoe helderder. Rondom staan kleine lichtpuntjes: bolhopen. In het midden staat in blauw een klein spiraaltje met een stippellijn: zo groot zou onze Melkweg zijn op dezelfde schaal. In de hoeken staan een paar andere stelsels uit de cluster Abell 2029.

Wat gebeurt er als hij loopt?

Als de animatie loopt, bewegen de sterren langzaam in alle richtingen door elkaar. Een elliptisch stelsel draait namelijk niet netjes rond zoals een spiraalstelsel. De sterren gaan kris-kras in hun eigen banen.

Pauzeren en opnieuw beginnen

Boven de animatie staan drie knoppen. Met Animatie pauzeren zet je het beeld stil, en met dezelfde knop laat je het weer verder lopen. Opnieuw starten zet de teller terug op 0 en begint de animatie vanaf het begin. Nieuwe weergave laden tekent het stelsel opnieuw, met de sterren op net iets andere plekken. De teller Simulatiejaar telt elke seconde 250.000 jaar op.

Klopt de animatie?

De ronde vorm, de gele kleur en de bolhopen kloppen. Hoe groot IC 1101 precies is, is lastig te meten, omdat de buitenrand heel langzaam vervaagt. Schattingen lopen uiteen van een paar honderdduizend tot ongeveer 4 miljoen lichtjaar voor de zwakke buitenrand. In de animatie is IC 1101 ongeveer tien keer zo breed als de Melkweg. De sterren zijn stipjes op ongeveer de goede plek.

Botsingen en ontmoetingen

IC 1101 is gegroeid door botsingen. In het drukke midden van de cluster Abell 2029 is het in miljarden jaren met heel veel andere stelsels samengesmolten. Daarbij verloren die stelsels hun spiraalvorm en werden ze onderdeel van één reuzenbol. Zo ontstaan de grootste elliptische stelsels, net als M87.

In cijfers

IC 1101 in cijfers

Afstand
ongeveer 1 miljard lichtjaar
Doorsnede
schattingen van enkele honderdduizenden tot ongeveer 4 miljoen lichtjaar
Soort
reusachtig elliptisch stelsel
Cluster
Abell 2029
Sterrenbeeld
Maagd
Ontdekt
1790, door William Herschel
Vergelijken

Hoe groot is IC 1101?

De Melkweg is ongeveer 100.000 lichtjaar breed. IC 1101 is vele malen breder. Als je de Melkweg zo groot maakt als een euromunt, dan is IC 1101 eerder zo groot als een bord. Er staan waarschijnlijk vele biljoenen sterren in. Daarmee hoort IC 1101 bij de grootste sterrenstelsels die we kennen.

Het centrum

Een gigantisch zwart gat

In het centrum van IC 1101 zit waarschijnlijk een van de zwaarste zwarte gaten die we kennen. Volgens sommige schattingen is het tientallen miljarden keren zo zwaar als de zon. Dat is duizenden keren zwaarder dan het zwarte gat in het centrum van de Melkweg.

Veelgestelde vragen

Vragen over IC 1101

Wat is het grootste sterrenstelsel?

IC 1101 is een van de grootste die we kennen. Welk stelsel echt het allergrootste is, hangt af van hoe je meet, omdat de buitenranden van zulke reuzen heel langzaam vervagen.

Hoeveel groter is IC 1101 dan de Melkweg?

Vele malen breder. Afhankelijk van de schatting tussen een paar keer en ongeveer veertig keer zo breed. In de animatie op deze pagina is het ongeveer tien keer zo breed getekend.

Hoe is IC 1101 zo groot geworden?

Door in miljarden jaren heel veel andere sterrenstelsels op te slokken. Het staat in het drukke midden van een cluster, waar stelsels vaak botsen.

Kun je IC 1101 zien?

Nee, niet met het blote oog of een gewone telescoop. Het staat ongeveer 1 miljard lichtjaar ver weg. Je ziet het alleen op foto’s van grote telescopen.

Verder ontdekken

Meer sterrenstelsels