Ringstelsel

Hoags Object: een stelsel als een ring

Hoags Object is een sterrenstelsel op ongeveer 600 miljoen lichtjaar met een bijna perfecte ring van jonge, blauwe sterren rond een ronde, gele kern. Tussen de kern en de ring zit een donkere ruimte, bijna zonder sterren. Hoe zo’n vorm ontstaat, weten sterrenkundigen nog steeds niet zeker. Daardoor is het een van de mysterieuste stelsels die we kennen.

Animatie

Een ring rond een gele kern

Je ziet Hoags Object van bovenaf. Kijk ook goed in het donkere gat tussen de kern en de ring.

De animatie kan in deze browser niet worden getoond.

Wat betekenen de kleuren?

Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.
Over de animatie

Wat zie je in de animatie?

In het midden zie je een ronde, gele kern van oude sterren. Daaromheen ligt een brede, donkere ruimte, en daarbuiten een bijna perfecte ring van blauwe en witte sterren met roze vlekjes waar nieuwe sterren ontstaan. Rechtsboven in het gat zie je een klein, rood ringetje. Dat is een ander ringstelsel dat nog veel verder weg staat, en toevallig precies door het gat te zien is.

Wat gebeurt er als hij loopt?

Als de animatie loopt, draait de ring langzaam rond de kern. De roze stervormingsgebieden in de ring lichten zacht op en weer af. De kern en het verre stelsel in het gat blijven op hun plek.

Pauzeren en opnieuw beginnen

Boven de animatie staan drie knoppen. Met Animatie pauzeren zet je het beeld stil, en met dezelfde knop laat je het weer verder lopen. Opnieuw starten zet de teller terug op 0 en begint de animatie vanaf het begin. Nieuwe weergave laden tekent het stelsel opnieuw, met de sterren op net iets andere plekken. De teller Simulatiejaar telt elke seconde 250.000 jaar op.

Klopt de animatie?

De ronde kern, de lege ruimte, de blauwe ring en zelfs het verre ringstelsel in het gat kloppen met de foto van de Hubble-telescoop. Hoe snel de ring echt draait, is niet goed bekend. De animatie is wel vereenvoudigd. De sterren zijn stipjes op ongeveer de goede plek, en alles draait veel sneller dan in het echt: één rondje duurt honderden miljoenen jaren.

Botsingen en ontmoetingen

Er zijn twee ideeën over hoe Hoags Object is ontstaan. Volgens het eerste is er lang geleden, misschien meer dan 2 miljard jaar terug, een kleiner stelsel opgeslokt of er dwars doorheen gegaan. Volgens het tweede heeft de kern langzaam gas uit de omgeving aangetrokken, dat zich in een ring verzamelde. Anders dan bij het Wagenwielstelsel is er geen botser in de buurt te zien. Het blijft dus een raadsel.

In cijfers

Hoags Object in cijfers

Afstand
ongeveer 600 miljoen lichtjaar
Doorsnede ring
ongeveer 120.000 lichtjaar
Soort
ringstelsel
Sterrenbeeld
Slang
Ontdekt
1950, door Arthur Hoag
Bijzonder
ander ringstelsel zichtbaar door het gat
Het verhaal

Ontdekt door Arthur Hoag

In 1950 vond de Amerikaanse sterrenkundige Arthur Hoag dit vreemde stelsel. Hij dacht eerst dat het misschien een ronde nevel was, in plaats van een sterrenstelsel. Pas later bleek dat het een heel ver sterrenstelsel is met een ring. Sindsdien draagt het zijn naam.

Toeval

Een stelsel door het gat

Op de foto van de Hubble-telescoop zie je in het gat van Hoags Object een klein, roodachtig ringetje. Dat is een ander ringstelsel dat nog veel verder weg staat. Het staat toevallig precies in dezelfde richting. Dat er dan juist door het gat van een ringstelsel nóg een ringstelsel te zien is, is een bijzonder toeval.

Veelgestelde vragen

Vragen over Hoags Object

Hoe is Hoags Object ontstaan?

Dat weten sterrenkundigen niet zeker. Misschien door een botsing met een kleiner stelsel, lang geleden. Of doordat het stelsel langzaam gas aantrok dat zich in een ring verzamelde. Het is een van de onopgeloste raadsels in de sterrenkunde.

Wat zit er in het gat van Hoags Object?

Bijna geen sterren. Wel zie je door het gat heen nog een ander ringstelsel, dat veel verder weg staat.

Is Hoags Object hetzelfde als het Wagenwielstelsel?

Nee. Allebei hebben ze een ring, maar het Wagenwielstelsel kreeg die zeker door een botsing en heeft spaken. Hoags Object is veel ronder en netter, en er is geen botser te zien.

Kun je Hoags Object zelf zien?

Nee. Het staat 600 miljoen lichtjaar ver en is veel te zwak voor het blote oog of een gewone telescoop. Je ziet het alleen op foto’s van grote telescopen.

Verder ontdekken

Meer sterrenstelsels