De Muizen zijn twee sterrenstelsels op ongeveer 300 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Hoofdhaar, die net vlak langs elkaar zijn gegaan. Door die ontmoeting heeft elk stelsel een lange, rechte staart van sterren gekregen. Samen lijken ze op twee muizen met lange staarten. Over een paar honderd miljoen jaar smelten ze samen tot één stelsel.
Deze animatie laat de hele botsing zien: van de nadering, via de eerste ontmoeting waarin de muizenstaarten ontstaan, tot de samensmelting. De beweging wordt live uitgerekend met zwaartekracht.
Onderaan de animatie zie je een balk die laat zien hoe ver de botsing is. Het witte streepje ‘nu’ geeft aan in welke fase we de Muizen vandaag zien.
Wat betekenen de kleuren?
Geel en oranje: oudere sterren, een heldere kern of warm licht in het centrum.
Blauw en goud in deze animatie: alleen om de twee stelsels uit elkaar te houden. In het echt zijn ze allebei een mengsel van gele en blauwe sterren.
Blauw: jonge, hete sterren en gebieden waar veel nieuwe sterren zichtbaar zijn.
Roze: gaswolken en stervormingsgebieden waar nieuwe sterren kunnen ontstaan.
Donkere bruine banen: stof en gas dat licht tegenhoudt; daardoor zie je donkere stroken.
Witte puntjes: losse sterren op de voorgrond of achtergrond van de animatie.
Over de animatie
Wat zie je in de animatie?
Je ziet twee sterrenstelsels: een blauw stelsel dat we schuin van boven zien, en een goudkleurig stelsel dat we bijna van opzij zien. Ze vallen naar elkaar toe en scheren vlak langs elkaar. Daarbij trekt de zwaartekracht uit allebei een lange staart van sterren, de muizenstaarten. Roze vlekjes laten zien waar nieuwe sterren ontstaan. Daarna zwaaien de stelsels terug en smelten ze samen.
Waar gaat de animatie heen?
De animatie laat de hele botsing zien, in vijf fasen die je onderin het beeld kunt lezen. Nadering: de stelsels vallen naar elkaar toe. Eerste ontmoeting: ze scheren vlak langs elkaar. Staarten groeien: sterren worden naar buiten getrokken. Terugvallen: de stelsels zwaaien terug. Samensmelten: de kernen worden één stelsel. De echte Muizen zijn nu net voorbij de eerste ontmoeting: de staarten zijn al lang, maar de twee stelsels zijn nog duidelijk los van elkaar. Dat zie je aan het streepje ‘nu’ op de balk.
Pauzeren en opnieuw beginnen
Boven de animatie staan drie knoppen. Met Animatie pauzeren zet je het beeld stil, en met dezelfde knop laat je het weer verder lopen. Opnieuw starten en Nieuwe weergave laden beginnen de botsing weer vanaf het begin, met de sterren op net iets andere plekken. Als de botsing klaar is, blijft het eindbeeld een paar seconden staan en begint hij vanzelf opnieuw. Let op: de teller Simulatiejaar boven het beeld telt 250.000 jaar per seconde, maar deze botsing gaat veel sneller. De hele botsing duurt in het echt ongeveer een miljard jaar, en die zie je hier in zo’n twintig seconden.
Klopt de animatie?
Ja, de beweging is echt uitgerekend. Twee zware kernen trekken aan elkaar, en duizenden sterren bewegen onder de zwaartekracht van allebei. Zo lieten de broers Alar en Juri Toomre in 1972 voor het eerst zien hoe zulke staarten ontstaan, juist met de Muizen als een van de voorbeelden. Vereenvoudigd is wel dat de sterren elkaar niet zelf aantrekken en dat gas en stof ontbreken. De roze vlekjes, waar nieuwe sterren ontstaan, zijn erbij getekend.
Botsen de sterren tegen elkaar?
Bijna nooit. De ruimte tussen sterren is zo groot dat twee stelsels door elkaar heen kunnen gaan zonder dat sterren elkaar raken. Wat wel botst, zijn de grote wolken gas. Die worden samengedrukt, en daardoor ontstaan heel veel nieuwe sterren tegelijk. Hetzelfde gebeurt misschien ooit met de Melkweg en Andromeda.
In cijfers
De Muizen in cijfers
Afstand ongeveer 300 miljoen lichtjaar
Soort twee botsende spiraalstelsels
Sterrenbeeld Hoofdhaar
Andere naam Arp 242
Eerste ontmoeting ongeveer 170 miljoen jaar geleden
Samensmelting over een paar honderd miljoen jaar
Het verhaal
Twee muizen met lange staarten
Ongeveer 170 miljoen jaar geleden gingen de twee stelsels dicht langs elkaar. De zwaartekracht trok bij elk stelsel sterren en gas naar buiten, zo ontstonden de lange staarten. Nu bewegen ze weer van elkaar af, maar ze zijn te zwaar om te ontsnappen. Ze zullen terugvallen en uiteindelijk één stelsel worden.
Beroemde foto
Op de foto van Hubble
In 2002 maakte de Hubble-telescoop met een nieuwe camera een beroemde foto van de Muizen. Daarop zie je in de staarten blauwe klonten van jonge sterren en in de kernen gele, oudere sterren. Achter de Muizen staan ook duizenden andere, veel verder weg gelegen sterrenstelsels. Met dezelfde camera werd die maand ook de Tadpole Galaxy gefotografeerd.
Zelf kijken
Kun je de Muizen zien?
Nee, niet met het blote oog, een verrekijker of een kleine telescoop. De Muizen staan zo ver weg dat je een grote telescoop nodig hebt, en de staarten zie je alleen op lang belichte foto’s. Ze staan in het sterrenbeeld Hoofdhaar, dat in Nederland in het voorjaar ’s avonds hoog aan de hemel staat.
Veelgestelde vragen
Vragen over de Muizen
Waarom heten ze de Muizen?
Elk van de twee stelsels heeft een lange, smalle staart van sterren. Samen lijken ze op twee muizen met lange staarten.
Hoe zijn de staarten ontstaan?
Toen de stelsels vlak langs elkaar gingen, trok de zwaartekracht van het ene stelsel aan de sterren van het andere. Daardoor werden sterren en gas naar buiten geslingerd, in lange staarten.
Wat gaat er met de Muizen gebeuren?
Ze vallen weer naar elkaar toe. Over een paar honderd miljoen jaar smelten ze samen tot één groot stelsel. De staarten worden dan langzaam vager.
Is dit hoe de Melkweg en Andromeda zullen botsen?
Het lijkt er veel op. Sterrenkundigen gebruiken de Muizen als voorbeeld van hoe een botsing tussen de Melkweg en Andromeda eruit zou kunnen zien. Of die botsing doorgaat, is nog niet zeker: de kans is ongeveer vijftig procent binnen 10 miljard jaar.